Đền làng Nội Am là nơi thờ Phụng Mẫu Nghi - thân mẫu của danh nhân, danh tướng Nguyễn Phục, nhân vật lịch sử tiêu biểu thế kỷ XV. Ông là người văn võ song toàn, đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ, từng giữ chức Hàn lâm viện Đông các Đại học sĩ và đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng trong triều đình thời Hậu Lê.
Theo các nguồn tư liệu lịch sử và truyền thuyết địa phương, danh nhân Nguyễn Phục quê tại thôn Đông, xã Đoàn Tùng (nay thuộc xã Nguyễn Lương Bằng, thành phố Hải Phòng), còn thân mẫu của ông là người Kẻ Om - Nội Am. Vì vậy, Đền Nội Am được coi là nơi quê ngoại của danh nhân Nguyễn Phục, mang giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.
Người dân đến cầu bình an tại Đền Nội Am
Không chỉ gắn với một nhân vật lịch sử tiêu biểu, Đền Nội Am còn lưu giữ nhiều giá trị về kiến trúc, cảnh quan và tín ngưỡng truyền thống. Với những giá trị tiêu biểu ấy, di tích đã được Nhà nước xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia vào các năm 1988 và 1992.
Qua thời gian, dưới tác động của thiên nhiên và biến động lịch sử, một số hạng mục của đền đã xuống cấp, ảnh hưởng đến kết cấu và giá trị nguyên gốc. Việc tu bổ, tôn tạo vì thế trở thành yêu cầu cấp thiết, nhằm bảo tồn lâu dài và phát huy giá trị của di sản.
Công trình tu bổ, tôn tạo Đền Nội Am được triển khai với tổng mức đầu tư 9 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách Uỷ ban nhân dân xã Nam Phù hỗ trợ hơn 7,3 tỷ đồng; Nhân dân thôn Nội Am cùng con em quê hương đóng góp xã hội hóa 1 tỷ 565 triệu đồng và nhiều hiện vật quý. Sự chung tay ấy không chỉ thể hiện tinh thần trách nhiệm đối với di sản mà còn là minh chứng sinh động cho truyền thống đoàn kết, gắn bó của cộng đồng.
Các hạng mục chính được tu bổ, tôn tạo gồm sân đền, tiền tế, hậu cung thờ Phụng Mẫu Nghi; đồng thời hoàn thiện các hạng mục phụ trợ như tường bao, nhà khách, am hóa sớ, hệ thống thoát nước, cây xanh. Quá trình thi công được thực hiện nghiêm túc, khoa học, bảo đảm hài hòa giữa yếu tố truyền thống và yêu cầu kỹ thuật hiện đại, giữ gìn tối đa giá trị nguyên gốc của di tích.
Người dân đến cầu bình an tại Đền Nội Am
Sau hơn tám tháng triển khai, công trình hoàn thành trong diện mạo khang trang, trang nghiêm mà vẫn giữ được vẻ cổ kính vốn có. Không gian đền thờ trở nên bề thế, thoáng đãng, đáp ứng tốt nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của Nhân dân, đồng thời bảo đảm yêu cầu bảo tồn bền vững.
Bà Nguyễn Thị Thu Huyền - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã Nam Phù chia sẻ: việc hoàn thành công trình tu bổ Đền làng Nội Am không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng chính đáng của Nhân dân mà còn có ý nghĩa sâu sắc trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc; góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp niềm tự hào quê hương cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Đối với người dân Nội Am, đền không chỉ là nơi thờ tự mà còn là biểu tượng của cội nguồn, của sự tri ân đối với bậc tiền nhân. Mỗi dịp lễ, Tết, không gian linh thiêng ấy lại trở thành điểm hội tụ tâm linh, nơi con cháu hướng về tổ tiên, gửi gắm ước vọng bình an, thịnh vượng.
Việc hoàn thành công trình tu bổ không chỉ đánh dấu một bước tiến trong công tác bảo tồn di sản trên địa bàn xã Nam Phù, mà còn mở ra cơ hội để nơi đây trở thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống, điểm sinh hoạt văn hóa - tâm linh tiêu biểu của địa phương. Từ đó, góp phần xây dựng xã Nam Phù phát triển giàu bản sắc, hài hòa giữa bảo tồn và đổi mới, đồng hành cùng sự phát triển chung của Thủ đô Hà Nội.
Trong thời gian tới, Tiểu ban Quản lý di tích sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với chi bộ, Ban Công tác Mặt trận và các đoàn thể thôn Nội Am trong công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích. Các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng, lễ hội sẽ được tổ chức trang nghiêm, tiết kiệm, văn minh, phù hợp với thuần phong mỹ tục; đồng thời gắn với tuyên truyền, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
Giữa nhịp sống hiện đại, những công trình như Đền làng Nội Am chính là sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại, nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa cha ông. Khi di sản được trân trọng và bảo tồn đúng cách, mạch nguồn văn hóa sẽ tiếp tục chảy, nuôi dưỡng tâm hồn và bản sắc của cộng đồng qua nhiều thế hệ.