“Đánh thức” nguồn lực đất đai, kiến tạo không gian phát triển

Đất đai - nền tảng của không gian phát triển mới

Trong tiến trình phát triển, đất đai giữ vai trò nền tảng. Không chỉ là tư liệu sản xuất, đất đai còn là không gian sống, cấu phần quan trọng của quy hoạch đô thị, là nguồn lực tài chính đặc biệt và cũng là nơi hội tụ các lợi ích kinh tế - xã hội, môi trường. Với một đô thị có quy mô lớn, lịch sử phát triển lâu đời và tốc độ đô thị hóa nhanh như Hà Nội, việc khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai mang ý nghĩa chiến lược.

Những năm qua, thành phố đã nỗ lực hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất. Từ cải cách thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền đến xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, công tác quản lý từng bước được hiện đại hóa, minh bạch hơn. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để mở rộng không gian phát triển, tạo dư địa tăng trưởng trong dài hạn.

Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về “xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới” đã đặt ra định hướng lớn cho Thủ đô, trong đó nhấn mạnh yêu cầu tái cấu trúc không gian phát triển theo mô hình đa trung tâm, đa cực, gắn kết đô thị với nông thôn, phát triển hài hòa giữa kinh tế, môi trường và chất lượng sống. Vì vậy, đất đai không chỉ là nguồn lực, mà còn là “trục xương sống” để tổ chức lại không gian phát triển.

Muốn phát triển nhanh và bền vững hơn, Hà Nội phải khơi thông các nguồn lực. Trong đó, đất đai chính là nền tảng, là dư địa và không gian cho tăng trưởng. Điều này cũng đòi hỏi thành phố phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo, từ khai thác đơn lẻ sang tổ chức tổng thể, từ sử dụng trước mắt sang tối ưu hóa giá trị lâu dài. Thực tế cho thấy, không ít nguồn lực đất đai vẫn đang bị “nén lại” trong các dự án chậm triển khai, vướng mắc về quy hoạch, thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng hoặc trong hệ thống dữ liệu chưa đồng bộ. Việc khơi thông nguồn lực này trở thành yêu cầu cấp thiết trong chiến lược phát triển của Thủ đô.

Song song với đó, thành phố tập trung tháo gỡ các dự án chậm triển khai, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng. Đây là khâu then chốt của phát triển hạ tầng. Những kết quả tích cực đã được ghi nhận: Dự án Vành đai 1 cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng sau nhiều năm vướng mắc; nhiều dự án lớn được khởi công đồng loạt, công tác giải phóng mặt bằng cũng đạt được tiến độ và khối lượng kỷ lục. Từ thực tiễn triển khai cho thấy, khi thể chế được tháo gỡ, bộ máy vận hành thông suốt và người dân đồng thuận, đất đai không còn là “điểm nghẽn”, mà trở thành “điểm tựa” cho phát triển.

Nguồn lực đất đai được khơi thông - nhân dân là người thụ hưởng

Khơi thông nguồn lực đất đai, xét đến cùng không chỉ nhằm mục tiêu tăng trưởng kinh tế mà còn hướng tới nâng cao chất lượng sống của người dân - chủ thể và cũng là đích đến của mọi chính sách phát triển.

Theo định hướng của lãnh đạo thành phố, việc khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai phải gắn chặt với tổ chức lại không gian phát triển, hình thành các hành lang kinh tế, các vành đai đô thị, các trung tâm mới, từ đó tạo ra động lực lan tỏa. 

Thực tế cho thấy, khi đất đai được khơi thông, hiệu quả mang lại không chỉ là những con số tăng trưởng mà là những thay đổi cụ thể trong đời sống người dân. Những tuyến đường vành đai được mở rộng, những cây cầu mới bắc qua sông Hồng, những khu đô thị mới hình thành… vừa làm thay đổi diện mạo đô thị, vừa mở ra cơ hội phát triển, kết nối việc làm, dịch vụ, nâng cao chất lượng sống.

Khi đất đai được khai thác hiệu quả, các khu công nghiệp, dịch vụ, đô thị mới được hình thành, cơ hội việc làm được mở rộng, thu nhập được cải thiện, đời sống vật chất và tinh thần của người lao động được nâng cao. Điều quan trọng hơn là sự thay đổi trong cách tiếp cận phát triển: Từ tăng trưởng đơn thuần sang phát triển bao trùm, lấy con người làm trung tâm. Khi mỗi quyết định liên quan đến đất đai đều hướng tới lợi ích lâu dài của cộng đồng, khi mỗi dự án đều gắn với nâng cao chất lượng sống thì đất đai không chỉ tạo ra giá trị kinh tế, mà còn tạo dựng niềm tin xã hội.